بنیاد ناهید شفافیت مالی و افشای اطلاعات خیریه‌ها
نسخه روش‌شناسی: ۱ ۱۳ معیار عینی در ۴ محور سقف: ۱۰۰ امتیاز

روش ارزیابی شفافیت خیریه‌ها

سامانه ناهید بر پایه‌ی یک الگوریتم عینی، عمومی و بازبینی‌پذیر، سطح افشای اطلاعات مؤسسات خیریه ایران را می‌سنجد.

امتیاز شفافیت ناهید چگونه محاسبه می‌شود؟

امتیاز شفافیت ناهید عددی از صد است که در چهار محور محاسبه می‌شود: افشای مالی با چهل امتیاز، هویت قانونی با بیست امتیاز، پاسخ‌گویی با بیست امتیاز و گزارش عملکرد با بیست امتیاز. هر محور به معیارهای عینی و قابل بررسی تقسیم شده است — مثلاً اینکه صورت مالی منتشر شده یا نه، توسط مؤسسه‌ی حسابرسی دارای مجوز حسابرسی شده یا نه، و شماره ثبت و مجوز فعالیت در دسترس است یا نه. هر امتیازی که داده یا کسر می‌شود به سندی ارجاع دارد که ناهید آن را بایگانی کرده و هر کسی می‌تواند ببیند. اگر معیاری هنوز بررسی نشده باشد، «ارزیابی‌نشده» ثبت می‌شود و هرگز به‌جای «رد شده» به حساب نمی‌آید. ناهید فقط میزان شفافیت را می‌سنجد و درباره‌ی اثربخشی یا شایستگی خیریه‌ها داوری نمی‌کند.
محور ۱ ۴۰ امتیاز

افشای مالی

۴ معیار سنجش عینی

محور ۲ ۲۰ امتیاز

هویت قانونی

۳ معیار سنجش عینی

محور ۳ ۲۰ امتیاز

پاسخ‌گویی

۳ معیار سنجش عینی

محور ۴ ۲۰ امتیاز

گزارش عملکرد

۳ معیار سنجش عینی

جدول تفصیلی سیزده معیار ارزیابی

همه معیارهای زیر از کد سامانه استخراج شده و با فرمول اجرایی ناهید دقیقاً یکسان است.

محور ارزیابی معیار سنجش امتیاز توضیح عینی و شرط اعطای امتیاز
افشای مالی (۴۰ امتیاز)انتشار صورت‌های مالی سالانه ۱۵ این خیریه صورت مالی سالانه خود را به‌صورت عمومی منتشر کرده است.
حسابرسی توسط مؤسسه رسمی ۱۰ صورت‌های مالی توسط یک مؤسسه حسابرسی دارای مجوز رسمی حسابرسی شده است.
تفکیک هزینه‌ها به تفکیک برنامه ۱۰ هزینه‌ها به تفکیک برنامه یا دسته‌بندی مشخص گزارش شده‌اند، نه به‌صورت یک عدد کلی.
به‌روز بودن آخرین صورت مالی ۵ آخرین صورت مالی منتشرشده مربوط به دوره‌ای در دوازده ماه گذشته است.
هویت قانونی (۲۰ امتیاز)انتشار شماره ثبت ۵ شماره ثبت رسمی مؤسسه به‌صورت عمومی در دسترس است.
انتشار مجوز معتبر فعالیت ۱۰ مجوز فعالیت منتشر شده و تاریخ اعتبار آن نگذشته است.
معرفی اعضای هیئت مدیره ۵ اسامی اعضای هیئت مدیره توسط خود مؤسسه منتشر شده است.
پاسخ‌گویی (۲۰ امتیاز)راه‌های ارتباطی فعال ۵ راه‌های ارتباطی منتشرشده بررسی و فعال تشخیص داده شده‌اند.
پاسخ به پرسش‌های عمومی ۱۰ این مؤسسه به پرسش‌های عمومی ثبت‌شده در ناهید ظرف سی روز پاسخ داده است.
تصاحب و نگهداری صفحه ۵ مؤسسه صفحه خود را در ناهید تصاحب کرده و اطلاعات آن را به‌روز نگه می‌دارد.
گزارش عملکرد (۲۰ امتیاز)انتشار گزارش عملکرد ۱۰ گزارش عملکرد یا گزارش سالانه فعالیت‌ها منتشر شده است.
گزارش نتایج کمی ۵ نتایج به‌صورت عددی و قابل سنجش گزارش شده‌اند، نه صرفاً روایی.
انتشار تعداد مددجویان ۵ تعداد افراد بهره‌مند از خدمات مؤسسه منتشر شده است.
مجموع کل امتیازهای ارزیابی ۱۰۰ محاسبه در سقف ۱۰۰ امتیاز شفافیت

«ارزیابی‌نشده» با «رد شده» یکی نیست

اگر ناهید معیاری را هنوز بررسی نکرده باشد، آن معیار «ارزیابی‌نشده» ثبت می‌شود و هرگز به‌عنوان امتیاز منفی تلقی نمی‌گردد. در شناسنامه هر خیریه دو رقم مشخص نمایش می‌یابد: امتیاز کسب‌شده از مجموع معیارهای بررسی‌شده، و امتیازهایی که هنوز در نوبت بررسی قرار دارند. خیریه‌ای که اطلاعات آن هنوز مطالعه نشده نباید شبیه خیریه‌ای به نظر برسد که در آزمون شفافیت مردود شده است.

ناهید چه چیزی را داوری نمی‌کند؟

ناهید درباره‌ی کیفیت خدمات، اثربخشی برنامه‌ها یا شایستگی اخلاقی هیچ خیریه‌ای قضاوت نمی‌کند. معیار ناهید صرفاً سنجش افشای اطلاعات مستند است: چه اسنادی منتشر شده و آیا قابل راستی‌آزمایی مستقل هستند؟ یک خیریه ممکن است کارایی اجتماعی فوق‌العاده‌ای داشته باشد ولی به دلیل عدم انتشار عمومی صورت‌های مالی، رتبه شفافیت پایینی بگیرد و بالعکس.

مفهوم «تطبیق‌نیافته» در تراز مالی

در گزارش‌های تفصیلی مالی، عددی با عنوان «تطبیق‌نیافته» محاسبه می‌شود. این رقم ماحصل یک تفریق ساده حسابداری است: مجموع کل درآمدهای افشاشده منهای مصارف و هزینه‌های دسته‌بندی‌شده در گزارش رسمی خیریه. این رقم صرفاً بیانگر عدم تفکیک کامل اقلام در گزارش منتشرشده است و به‌هیچ‌عنوان به مفهوم تخلف مالی یا ابهام اتهامی تلقی نمی‌شود.

حق اعتراض و فرایند بازنگری عمومی

هر مؤسسه خیریه یا نیکوکار مطلع می‌تواند نسبت به هر یک از ۱۳ معیار یا اسناد منسوب به خیریه اعتراض مستند خود را ثبت کند. تمامی درخواست‌های اصلاح و مدارک واصله به‌صورت شفاف در صفحه همان مؤسسه آرشیو و منتشر خواهند شد تا عدالت اطلاعاتی رعایت شود.